Home / darulkautsar.net / Hadis Online / Asas / Mustholah Hadis / Sesi 21 – Percanggahan Dengan Perawi-Perawi Thiqah, Al-Mudraj
Klik Untuk Ke Laman Darulkautsar Indeks

Sesi 21 – Percanggahan Dengan Perawi-Perawi Thiqah, Al-Mudraj

Download PDF
Ust Mohd Hanief Awang Yahaya – 18 Okt 15

 

 

Jika sebuah kecaman pada perawi itu ialah percanggahan dengan perawi-perawi thiqah maka timbul lima kategori hadis yang lain iaitu “mudraj”, “maqlub”, “mazid fi muttasil al-asanid”, “mudtarib” dan “musahhaf”.

  1. Jika percanggahan yang melibatkan perubahan “siyaq” sanad atau memasukkan “mawquf” dalam “marfu’” maka ia dinamakan “mudraj”.
  2. Jika percanggahan yang melibatkan mendahulukan atau mengkemudiankan maka ia dinamakan “maqlub”.
  3. Jika percanggahan yang berkait dengan penambahan perawi maka ia dinamakan “mazid fi muttasil al-asanid”.
  4. Jika percanggahan yang berkait dengan menukar perawi dengan perawi lain atau wujud pertentangan yang saling menolak pada matan dan tidak dapat ditarjihkan maka ia dinamakan “mudtarib”.
  5. Jika percanggahan yang melibatkan perubahan lafaz tetapi konteks ayat tetap kekal maka ia dinamakan “musahhaf”.

 

AL-MUDRAJ

Definisinya

Dari segi bahasa ia adalah kata nama objek daripada “adraja” iaitu memasukkan sesuatu ke dalam benda lain.

Dari segi istilah pula hadis  yang diubah “siyaq” sanadnya atau dimasukkan ke dalam matan sesuatu yang lain tanpa pemisah.

Bahagiannnya

Mudraj terbahagi kepada dua iaitu “mudraj al-Isnad” dan “mudraj al-Matn”.

Mudraj al-Isnad

Definisi “Mudraj al-Isnad” ialah hadis yang diubah “siyaq” sanadnya.  Bentuknya ialah perawi mengemukakan sanad tiba-tiba berlaku sesuatu lalu dia mengucapkan perkataannya sendiri.  Dalam keadaan demikian orang yang mendengar ucapan tersebut menyangka itu termasuk dalam matan sanad itu lalu dia meriwayatkan begitu.

Contoh: kisah Thabit bin Musa al-Zahid dalam riwayatnya:

“Sesiapa yang banyak bersolat malam wajahnya akan berseri-seri di siang hari.”

Asal ceritanya Thabit bin Musa datang menemui Sharik bin `Abdullah al-Qadi.  Pada ketika itu beliau, membacakan hadis untuk dicatat.  Beliau berkata:

Al-A’mash telah menceritakan kepada kami daripada Abu Sufyan daripada Jabir katanya, Rasulullah s.a.w. bersabda: “…Kemudian beliau diam untuk memberi ruang kepada “mustamli” (orang yang bertindak sebagai penyampai suara guru hadis apabila dalam majlis dipenuhi oleh ramai pelajar)  untuk menulis.  Apabila beliau terpandang Thabit lantas berkata:

“Siapa yang bersolat malam wajahnya akan berseri-seri di siang hari.”

Beliau memaksudkan  dengan kata-kata itu akan Thabit kerana kezuhudan dan kewarakannya .  Tetapi Thabit menyangka itu matan sanad tersebut lalu menyampaikan riwayat tersebut sebagai hadis.

Mudraj al-Matn

Ta’rifnya ialah hadis yang dimasukkan ke dalam matannya sesuatu yang lain tanpa pemisah.

“Mudraj al-Matn” terbahagi kepada tiga:

  1. Tambahan berlaku pada permulaan hadis. Ini tidak banyak berlaku.
  2. Tambahan berlaku pada pertengahan hadis. Ini jarang berlaku
  3. Tambahan berlaku pada akhir hadis. Ini yang biasa berlaku.

Contoh Tambahan Berlaku Pada Permulaan Hadis:

Sebabnya perawi menyebutkan satu ucapan yang berdalilkan kepada hadis itu lalu dia mengucapkannya tanpa pemisah. Lalu pendengar menyangka keseluruhan itu adalah hadis. Contohnya ialah riwayat yang dinukilkan daripada al-Khatib daripada Abi Qattan dan Shababah daripada Shu’bah daripada Muhammad bin Ziyad daripada Abu Hurayrah katanya, Rasulullah s.a.w bersabda, “Sempurnakan wuduk, neraka Wail bagi tumit yang tidak dibasahi”. Kata-kata “Sempurnakan Wuduk” adalah tambahan daripada ucapan Abu Hurayrah seperti yang dinyatakan dalam riwayat al-Bukhari daripada Adam daripada Shu’bah daripada Muhammad bin Ziyad daripada Abu Hurayrah katanya:

 “Sempurnakan wuduk, kerana sesungguhnya Abu Qasim (Rasulullah s.a.w.) bersabda : “Neraka Wail bagi tumit yang tidak dibasahi.”

Al-Khatib al-Baghdadi berkata: Abi Qatn dan Shababah telah keliru dalam riwayatnya daripada Shu’bah seperti yang kami telah kemukakan. Hadis ini telah diriwayatkan oleh sekumpulan yang ramai seperti riwayat Adam.

Contoh Tambahan Berlaku Pada Pertengahan Hadis

Hadis `A’ ishah berkenaan permulaan wahyu iaitu: “Rasulullah s.a.w. menyendiri di Gua Hira’ dan bertahannuth – iaitu beribadat-beberapa malam”

Kata-kata “iaitu beribadat” adalah tambahan daripada al-Zuhri. Contoh Tambahan Berlaku Pada Akhir Hadis Hadis Abu Hurayrah secara marfu’, maksudnya: “Bagi hamba yang dimiliki oleh tuannya dua ganjaran pahala, demi yang nyawaku di tangan-Nya kalaulah tidak kerana jihad di jalan Allah, haji dan berbakti kepada ibuku maka saya suka sekali untuk mati sebagai seorang hamba” Kata-katanya, “demi yang nyawaku …… hingga akhir” adalah ucapan Ahli Hurayrah kerana mustahil itu terbit daripada Rasulullah s.a.w kerana tidak mungkin baginda bercita-cita untuk menjadi hamba dan ibunya pula tidak ada untuk baginda berbakti kepadanya.

Faktor-faktor Idraj

Faktor-faktor kepada berlakunya Idraj sangat banyak, yang paling masyhur ialah:

  1. Menjelaskan hukum syara’
  2. Menyimpulkan hukum syara’ daripada hadis sebelum selesai menyebutkan hadis.
  3. Menjelaskan lafaz “gharib” ya’ni sukar difahami di dalam hadis.

Bagaimana Diketahui Idraj

Idraj dapat diketahui melalui perkara-perkara berikut:

  1. Hadis itu datang secara terperinci melalui riwayat yang lain.
  2. Penjelasan bahawa berlakunya “idraj” oleh ulama yang mahir.
  3. Pengakuan perawi sendiri bahawa dia telah memasukkan ucapannya.
  4. Mustahil sesuatu ucapan itu datang daripada Rasulullah s.a.w.

Hukum Idraj

Ulama hadis dan fiqh serta lain-lain telah sepakat bahawa haram melakukan Idraj kecuali untuk mentafsirkan lafaz yang sukar kerana itu tidak dilarang. Oleh kerana itu al-Zuhri dan imam hadis yang lain ada melakukannya.

Karangan yang terkenal

  1. Al-Fasl Li al-Wasl al-Mudraj Fi al-Nql” oleh al-Khatib al-Baghdadi.
  2. Taqrib al-Manhaj bi Tartib al-Mudraj“ oleh Ibn Hajar. Kitab ini adalah ringkasan kepada kitab al-Khatib dengan sedikit tambahan.

 

Share...Tweet about this on TwitterPrint this pagePin on PinterestShare on LinkedInShare on FacebookShare on Google+Digg this
Download PDF

Check Also

Sesi 40 – Mengenali Perawi Thiqah Yang Mengalami Ikhtilat

Ust Mohd Hanief Awang Yahaya – 29- Feb-16     MENGENALI PERAWI THIQAH YANG MENGALAMI …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>